Łukasz Guzek

Łukasz Guzek; fot. Bartosz Żukowski

Wydział: MINoS

E-mail: lukasz.guzek@asp.gda.pl

Łukasz Guzek

„Moje zainteresowania badawcze obejmują zarówno zagadnienia należące do historii sztuki XX wieku, jak i sztukę aktualną. Zajmuję się sztuką konceptualną i jej współczesnymi konsekwencjami. Ostatnio prowadzone badania dotyczą sztuki akcji, performance i performatyki (performance studies), sztuki o formach efemerycznych, time based i place related oraz metodologii badania tego rodzaju zjawisk. Liczne publikacje naukowe poświęciłem tematyce kontekstualizmu i funkcjonowaniu pojęcia kontekstu w sztuce oraz tematyce ruchu galerii konceptualnych w Polsce lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. W krytyce sztuki zajmuję się zarówno zagadnieniami warsztatowymi, jak i metodyką nauczania.”

Urodzony w 1962 roku. Doktorat w Uniwersytecie Jagiellońskim (Wydział Historyczny, Instytut Historii Sztuki, temat dysertacji: Sztuka instalacji). Założyciel i prezes (od 2009) Stowarzyszenia Sztuka i Dokumentacja, które zorganizowało w Łodzi pięć edycji festiwalu Sztuka i Dokumentacja (www.doc.art.pl). Redaktor naczelny czasopisma naukowego „Sztuka i Dokumentacja” (www.journal.doc.art.pl), wydawanego od 2009 roku przez Stowarzyszenie Sztuka i Dokumentacja. Jako kurator prowadził galerię QQ w Krakowie, w latach 1988–1999 (www.doc.art.pl/qq). Członek założyciel oraz w latach 1993–2005 wiceprezes Stowarzyszenia Fort Sztuki, organizatora Festiwali Fort Sztuki w Krakowie (www.fortsztuki.art.pl). W 2002 roku założyciel portalu spam.art.pl, który prowadził pismo krytyki sztuki „ArtInfo” i który funkcjonował do 2009 roku.

Biogram z dorobkiem naukowym (wersja polska) – Pobierz

Biogram z dorobkiem naukowym (wersja angielska) – Pobierz

W mojej pracy zawsze łączyłem badania naukowe historyka sztuki z z krytyką sztuki oraz praktyką organizacyjną (kuratorską). Podczas studiów w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego zacząłem prowadzić, początkowo z Cezarym Woźniakiem i Krzysztofem Klimkiem, a następnie samodzielnie niekomercyjną Galerię QQ (1988-1999). Teksty krytyczne dotyczące prezentowanych w tej galerii prac zostały zebrane w rocznikach Dokumentacji Galerii QQ. Obejmuje ona sześć tomów, w których zostało opublikowanych 61 tekstów mojego autorstwa. W galerii pokazywana była głównie sztuka o charakterze efemerycznym, a teksty dotyczyły takich zagadnień jak performance, instalacje site specific i ogólnie zagadnienia sztuki postkonceptualnej. Taki program galerii wynikał z przekonania, iż sztuka o skrajnych formach prezentacji, może dobrze służyć prowadzeniu narracji krytycznej. Ponadto, w tym okresie, publikowałem regularnie teksty krytyczne w piśmie Obieg, wydawanym przez CSW Zamek Ujazdowski, z którym współpracowałem w latach 1990-1994. Okazyjnie publikowałem w pismach takich jak Exit, Arteon, Orońsko, Format. Wspomnę jeszcze tylko, że moją karierę krytyka sztuki rozpoczynałem w piśmie Tumult, wydawanym pierwotnie w drugiej połowie lat osiemdziesiątych jeszcze nielegalnie, poza cenzurą, a którego byłem jednym z redaktorów. Rezultatem naukowym prowadzonych wtedy badań nad sztuką akcji, była publikacja w antologii Art Action 1958-1998, pod redakcją Richarda Martela, wydana w 2001, a będąca opracowaniem historycznym sztuki akcji w świecie, drugim obok książki Performance Art. From Futurism to the Prezent autorstwa RoseLee Goldberg. Tekst mojego autorstwa „Above Art and Politics” / „Au-dela de l'art et de la politique” (publikacja w j. angielskim i francuskim) stanowił syntetyczne opracowanie historyczne sztuki akcji w Polsce usytuowanej w kontekście sytuacji społeczno-politycznej.

Po roku 2000, na fali rozwoju net artu, założyłem portal spam.art.pl, w ramach którego działało pismo krytyki sztuki ArtInfo. Portal funkcjonował około siedem lat. Głównymi zagadnieniami, oprócz kontynuacji zainteresowań sztuką o formach efemerycznych, była sztuka w internecie oraz sztuka krytyczna, powiązana z dyskursami społ-pol tego czasu. Publikowane w portalu teksty dotyczące szeroko rozumianej sztuki akcji i zagadnień performatywnych zostały wydane w zbiorze Performatyzacja sztuki. Sztuka performance i czynnik akcji w polskiej krytyce sztuki (57 tekstów), ze wstępnym esejem naukowym „Performatyzacja sztuki”, osadzającym refleksję krytyczną na temat tego typu dzieł w nurcie współczesnej performatyki (performance studies). W 2007 roku ukazała się książka Sztuka instalacji. Zagadnienie związku przestrzeni i obecności w sztuce współczesnej. Stanowi ona podsumowanie moich badań nad sztuką instalacji. Zawiera opracowanie historycznych źródeł sztuki instalacji oraz komparatystykę typów dzieł sztuki instalacji.

Kolejnym zagadnieniem opracowywanym w licznych artykułach naukowych, publikowanych w ciągu kilku lat, jest sztuka kontekstualna i związana z nią teoria i praktyka Jana Świdzińskiego. Szerszym zagadnieniem związanym z kontekstualizmem jest recepcja sztuki konceptualnej w Polsce, a zwłaszcza wprowadzenie w dyskurs sztuki lat siedemdziesiątych stanowiska Josepha Kosutha oraz przełom modernizm/postmodrnizm, który jest uchwytny na terenie sztuki kontekstualnej, w dialogu Świdzińskiego i Kosutha, prowadzonym po połowie lat siedemdziesiątych. Teksty dotyczyły zarówno przybliżenia sposobu definiowania sztuki w sztuce kontekstualnej, czyli w związku z „tu i teraz” a przeciw uniwersalizującemu i obiektywizującemu stanowisku modernistycznemu, oraz praktyki kontekstualnej realizowanej w formach performatywnych, podkreślającej społeczne funkcjonowanie sztuki. Szczególny charakter ma artykuł „Jan Świdziński – artysta między-epoki” zawarty w antologii tekstów Świdzińskiego Konteksty (2010), łączący teorię i praktykę sztuki kontekstualnej z biografią artysty.

Jedną z praktyk kontekstualnych, będącą postulatem Świdzińskiego, jest funkcjonowanie w Polsce ruchu galerii konceptualnych, inaczej zwanych autorskimi, bądź niezależnymi. Również to zagadnienie było podejmowane przeze mnie w licznych artykułach naukowych publikowanych od końca lat osiemdziesiątych. Syntetycznym opracowaniem historii ruchu galeryjnego w Polsce jako zjawiska należącego do sztuki konceptualnej lat siedemdziesiątych jest tekst „The art gallery movement in Poland. A historical outline. From the sixties, through the conceptual galleries of the seventies, until their consequences in the eighties and the nineties” (w j. angielskim i polskim), opublikowany w książce Ephemeral Fixed. Ephemeral art – History Documented, prezentującej porównawczo pokrewne zjawiska w krajach regionu Europy Wschodniej, na Wegrzech, Słowacji i w Czechach.

W ostatnich latach zajmuję się refleksją metakrytyczną, czego wyrazem była konferencja i książka Krytyka sztuki – filozofia, praktyka, dydaktyka pod moją redakcją, wydana przez ASP w Gdańsku, w której opublikowałem tekst „Jak stworzyć korpus tekstów krytyki sztuki?” będący propozycją metodologiczną zmierzającą do zbudowania wyboru kluczowych tekstów krytycznych z historii krytyki artystycznej. Moja aktualna praca naukowa jest ukierunkowana na systematyczne opracowywanie zagadnień historii sztuki akcji, czego wynikiem jest przygotowanie książki Rekonstrukcja historii sztuki akcji w Polsce. Podstawowym polem teoretycznym w jakim lokuję prowadzone aktualnie badania i jest performatyka. Kilka przesłanek pozwala tu na stawianie tez mogących przynieść obiecujące rezultaty badawcze. Performatyka obejmuje więcej rodzajów praktyk artystycznych, niż akcja bezpośrednia (performance art). Ponieważ performatyka jest źródłowo powiązana z antropologią, poprzez Victora Turnera i Richarda Schechnera, pozwala to powiązać ją na wiele sposobów ze sztuką opartą na obecności i z kontekstem. Dotyczy to nie tylko dzieł sztuki akcji, ale wszelkich form efemerycznych, uwzględniających procesualny, zmienny, a zarazem interdyscyplinarny charakter dzieł współczesnych. Za Jonem McKenzie’m, performatyka ujmuje dynamikę współczesnego życia i świata, pozwala na osadzenie sztuki w szerokim kontekście kulturowym i cywilizacyjnym. Performatyka oferuje więc klucz do zrozumienia naszego funkcjonowania w zglobalizowanym świecie.