Artysta interdyscyplinarny, pedagog.

Urodził się w rodzinie inteligenckiej, jako pierwsze dziecko Edwarda Czerwonki i Łucji Czerwonki z domu Bogacz. W 1952 r. urodziła się jego siostra Maria Czerwonka, późniejsza konserwatorka zabytków. Wczesną młodość spędził wraz z rodziną na Białostocczyźnie, m.in. w miejscowości Porosły. W 1967 r. ukończył II Liceum Ogólnokształcące w Białymstoku. W l. 1967-1972 był studentem Wydziału Malarstwa i Rzeźby w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Studiował w Pracowni Malarstwa prof. Jacka Żuławskiego i grafikę użytkową w Pracowni doc. Jerzego Zabłockiego oraz m.in. malarstwo ścienne w Pracowni doc. Kazimierza Ostrowskiego. W czasie studiów przewodniczył Komisji Kultury w Socjalistycznym Związku Studentów Polskich. W 1972 r. obronił dyplom w Pracowni Malarstwa prof. Jacka Żuławskiego i Pracowni Projektowania Graficznego doc. Witolda Janowskiego. 6 marca 1973 r. urodziła się Marta Anna córka artysty i jego żony Magdaleny Choynowskiej-Czerwonki (późniejsza wykładowczyni i tłumaczka języka angielskiego, redaktorka, twórczyni ośrodka artystyczno-kulturalnego w Krynkach na Białostocczyźnie).

Witosław Czerwonka w l. 1972-1973 projektował plakaty pełniąc funkcję kierownika Działu Reklamy Domu Towarowego NEPTUN w Gdańsku Wrzeszczu. Bliska była mu działalność Galerii EL w Elblągu założonej przez Gerharda Bluma-Kwiatkowskiego w pierwszej połowie lat 60. XX w., śledził tamtejsze wydarzenia alternatywne, jak „Zjazd Marzycieli” (1971), w którym brała udział plejada artystów multimedialnych, m.in. Józef Robakowski, Zbigniew Warpechowski, Ewa Partum, Andrzej Partum, Paweł Kwiek, a z gdańskiej uczelni – Czesław Tumielewicz, z którym Czerwonka wymieniał poglądy na temat przemian sztuki. Z tamtego czasu zachował się imaginacyjny, surrealny portret artysty autorstwa Tumielewicza, jakby antycypujący poetykę późniejszych prac wideo twórcy „Nieistniejącej Pracowni PI”. 

Od 1 maja 1973 r. rozpoczął pracę pedagogiczną w macierzystej Uczelni, w Katedrze Podstaw Rysunku i Malarstwa kierowanej przez doc. Bohdana Borowskiego na ówczesnym Wydziale Malarstwa i Rzeźby. Początkowo był asystentem w Pracowni prof. Maksymiliana Kasprowicza, a następnie w l. 1976-1979 w Pracowni prof. Kiejstuta Bereźnickiego.

Twórczość artysty ewoluowała w kierunku postkonceptualnym, od początku wprowadzał autorskie, nowe metody nauczania – oparte na pogłębionej analizie dzieł sztuki i strategiach laboratoryjnych, eksperymentalnych, antycypując postawy multimedialne. W 1974 r. wstąpił do Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki. Od początku lat 70. XX w. współpracował z Czesławem Tumielewiczem przygotowując druki dla prowadzonej przez niego galerii Sień Gdańska. Pod wpływem geometryczno-purystycznych prac Tumielewicza, wypracował autorską wystawę pt. Płaska przestrzeń 1975 (duża grupa kompozycji, które po ekspozycji w Gdańsku, a następnie w Galerii El w Elblągu – zaginęły). Prace Czerwonki wzbudziły duże zainteresowanie u prof. Adama Haupta, który zaproponował mu prowadzenie zajęć z Podstaw Projektowania Graficznego dla studentów I i II roku w Katedrze Podstaw Projektowania Architektury Wnętrz na Wydziale Architektury Wnętrz i Wzornictwa Przemysłowego (1976 -1982), równolegle Czerwonka prowadził zajęcia na Wydziale Malarstwa. W latach 70. XX w. tworzył różnorodne cykle, m.in. Przestrzeń relatywna (rysunek 1974-1975); Obserwacje nieba (fotografie 1976), Układy anonimowe (malarstwo 1978), Przestrzeń niezidentyfikowana  (fotografia 1978).

Ważnym wydarzeniem były fascynacje artystyczne i przyjaźnie z prof. Adamem Harasem i prof. Jerzym Ostrogórskim. To z nimi w 1978 r. zorganizował nowomedialną Galerię AUT przy ul. Długiej w Gdańsku, a następnie OUT w rotundzie ówczesnego BWA w Sopocie. Do Galerii tych zaproszenia przyjęli m.in. Jan Berdyszak, Jerzy Busza, Zbigniew Dłubak, Izabela Gustowska, Ivan Kafka Andrzej Kostołowski, Paweł Kwiek, Andrzej Lachowicz, Natalia LL, Jerzy Ludwiński, Antoni Mikołajczyk, Andrzej Partum, Józef Robakowski, Andrzej Różycki, Jerzy Ryba, Zygmunt Rytka, Antoni Starczewski, Jan Świdziński, Jerzy Treliński, Ryszard Waśko, Zbigniew Warpechowski, Ryszard Winiarski, i inni[1]. W 2012 r. Witosław Czerwonka podkreślał, jak w tym procesie budowania galerii alternatywnych bardzo ważne było dla niego „pojawienie się kolejnych przyjaźni artystycznych (…) [w tym] przyjaźń z Leszkiem Brogowskim, artystą i filozofem prowadzącym w tym czasie Galerię GN w Gdańsku.

W roku 1979 Czerwonka uzyskał stopień doktora i został adiunktem w Pracowni Podstaw Projektowania Plastycznego doc. Romana Usarewicza. W sformułowaniu zestawu autorskich ćwiczeń pomogły Czerwonce doświadczenia wyniesione ze współpracy z prof. Adamem Hauptem.

Zafascynowanie artysty od początku lat 70. XX w. sztuką minimalistyczną, strukturalną (np. 24 kwadraty dla Sol Lewitt'a), rozwiązaniami systemowymi (m.in. Książki systemowe), reduktywizmem [według pojęcia Gerharda Blum-Kwiatkowskiego], a także eksperymentami z zakresu optyki, psychofizjologii widzenia (m.in. fotograficzne i malarskie cykle „perspektywowe” Linie, dedykowane J. Dibbetsowi), wprowadzało do społeczności artystycznej Trójmiasta kontrperspektywy praktyk sztuki i edukacji. Czerwonka uzupełniał na zasadzie transferu niemal nieobecne w Trójmieście (oraz słabo widoczne w Polsce), choć kluczowe w szerszej perspektywie sztuki współczesnej, konteksty osobowości radykalnych, jak Ad Reinhardt, wątki twórców land artu, laboratorystów, anestetyków, performerów (również dokamerowych). Najistotniejszą cechą była uważność przywołań, precyzyjność omówień, uczciwość odwołań, tworzenie wewnętrznych rozmów, transparentnych, opartych na energii dialogów z wybranymi rozmówcami. W 1980 r. należał do grona artystów czyniących starania o powołanie Pracowni Intermedialnej, tworząc jej program wraz Adamem Harasem, Romanem Usarewiczem i Leszkiem Brogowskim. W 1980 i 1981 r. przyjmując zaproszenia kuratora i progresywnego artysty Andrzeja Ciesielskiego współtworzył obie edycje Ogólnopolskich Spotkań Artystów i Teoretyków w Osiekach, a także liczne wydarzenia niezależnych środowisk: koszalińskiego, lubelskiego, łódzkiego czy wrocławskiego. W 1981 r. w sopockim BWA był współkuratorem – wraz z Józefem Robakowskim i Janem Świdzińskim – ogólnopolskiej wystawy pt. 70 – 80 Nowe Zjawiska w Sztuce Lat Siedemdziesiątych, jak i towarzyszącej jej konferencji. Był również zaangażowany w wydanie dwóch tomów wydawnictwa pokonferencyjnego (red. główny Józef Robakowski). Od 13 grudnia 1981 r. czyli od dnia wprowadzenia w Polsce stanu wojennego, rozpoczął cykl kaligraficznych rysunków Listy z Gdańska będących rodzajem zakodowanych komunikatów o zmaganiach emocjonalnych oraz próbach zachowania traconej energii witalnej.

Istotną metodą nowej pedagogiki Witosława Czerwonki były wykłady i ćwiczenia o sztuce aktualnej, realizowane w podziemiach Wielkiej Zbrojowni, prezentacje trudnodostępnych filmów wideo, czy wydawnictw protointermedialnych, jak „Obscura”. Czerwonka dużo podróżował ze studentami do ośrodków sztuki alternatywnej. Już w 1983 r. odwiedził z nimi Strych w Łodzi (m.in. z Wojciechem Zamiarą), jeździli do łódzkich alternatywnych miejsc, w tym do: Galerii Wymiany Józefa Robakowskiego i Małgorzaty Potockiej, do Galerii Ślad Janusza Zagrodzkiego, Galerii Wschodniej Jerzego Grzegorskiego i Adama Klimczaka, zatrzymywali się u Jolanty Ciesielskiej w Łodzi. Realizowali plenery w Karlinie i wyjazdy do Galerii Na Plebanii oraz następnie Moje Archiwum (obie inicjatywy kierowane przez Andrzeja Ciesielskiego w Koszalinie). Wyprawy ze studentami obejmowały także Galerię ON w Poznaniu prowadzonej przez Izabellę Gustowską i Krystynę Piotrowską, Galerię PO Wojciecha Kozłowskiego w Jeleniej Górze, gdzie działał także Leszek Krutulski.

9 września 1981 r. na zaproszenie Leszka Brogowskiego współtworzył jedną kompozycję z cyklu Rysunki z przyjaciółmi. W 1981 r. wraz z Brogowskim opracował podręcznik Problemy formy i obrazowania – z zestawem slajdów, wydany nakładem 1000 sztuk w 1985 r. przez SPWP Format. Ich wspólne starania o powołanie w Uczelni Pracowni Intermedialnej przerwało wprowadzenie stanu wojennego i wyjazd Brogowskiego do Paryża. W 1983 r. po śmierci prof. Romana Usarewicza, Witosław Czerwonka realizował autorski program w ramach międzywydziałowej Pracowni Podstaw Projektowania Plastycznego, kontynuując pedagogikę otwierającą się na nowe możliwości twórcze. Kontakt z najbardziej samodzielnymi, zaangażowanymi studentami zainspirował Czerwonkę do oddolnej, pozauczelnianej działalności w ramach „Nieistniejącej Pracowni PI” / „Pracowni Intermedialnej π”, którą od 1985/1986 wspierał asystent Wojciech Zamiara, jeden z pierwszych (obok Witosława Czerwonki), świadomych artystów multimedialnych na gdańskiej Uczelni, dziś profesor ASP. Czerwonka w 2012 r. wspominał iż ta oddolna inicjatywa „sprawdziła się doskonale – i choć poza instytucjonalna – stała się instytucją pod nazwą Nieistniejąca Pracownia PI (...) W pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych zaczynają pojawiać się pierwsze pełne dyplomy Pracowni Intermedialnej lub aneksy dyplomowe. Ich poziom dobrze ilustrują takie przykłady jak: Piotr Wyrzykowski, Robert Jurkowski, Robert Kaja czy Marek Targoński (...), artyści czynni do dziś i wierni niepisanym ideałom sztuki otwartej”[2]. Czerwonka i Zamiara wspólnie organizowali interdyscyplinarne plenery, by przypomnieć wyjazdy w 1988 r. do Karlina na Pomorzu Zachodnim, wspierane przez Andrzeja Ciesielskiego, na które przyjeżdżali także Józef Robakowski, Ewa Zarzycka, Jerzy Grzegorski, Adam Klimczak, etc.

Kinga Jarocka, autorka tekstu o Witosławie Czerwonce, przypomniała iż, „W 1984 roku doszło z kolei do powołania Studenckiego Koła Artystyczno-Badawczego, którego Czerwonka został opiekunem. Inicjatorami jego powstania byli studenci – Grzegorz Klaman, Kazimierz Kowalczyk i Wojciech Zamiara”[3]. Czerwonka wspierał także grono młodych artystów zaangażowanych w działania, założonej w 1986 r. na Uniwersytecie Gdańskim Tranzytoryjnej Formacji Totart (postulującej kolaże metafizyki społecznej), popierając ich czynny udział w artystycznym projektowaniu plakatów, sztandarów, scenografie etc. Związani byli oni m.in.  z Nieistniejącą Pracownią PI, (Joanna Kabala i Andrzej Awsiej), ponadto: Jacek Zdybel, Krystian Rasmus i Robert Rumas. Intrygującym kontekstem w sztuce artysty wydają się zarówno projekty instalacji dźwiękowej do wnętrza sakralnego dla Galerii EL w 1986 r., czerpiące z odgłosów nadchodzących osób i transformujących dźwięki na subtelny „dźwiękodotyk”, czy Przestrzenie przenośne, realizowane w 1988 r., a także jego inne prace dźwiękowe, które inicjował na przełomie lat 70. i 80. XX w. Następnie tworzył potencjalnie akustyczny cykl instalacji i fotografii Moje ulubione nagrania (od 1981) i m.in. ekspresyjny w percepcji dźwiękowej, niejako autodekonstrukcyjny Zapis równoległy w Galerii ON w Poznaniu (1983).

W roku 1988 otrzymał stopień doktora habilitowanego, profesora nadzwyczajnego. W 1989 r. zrealizował „suprematystyczny” performance Stoję (BWA w Sopocie), w ramach otwarcia jego indywidualnej wystawy Linia i opracowania teoretycznego Sztuka ciszy. Dźwięki jego obecności, słów wypowiadanych, rozprzestrzeniały się wtedy w pustej przestrzeni wokół zbudowanego przez Czerwonkę prowizorycznego filara w centrum rotundy, gdzie gromadzili się ludzie. Artysta był ukryty, wysyłając za pomocą technologicznej aparatury swój „prototelematyczny”, akustyczny wizerunek. W 1991 r. przygotował instalację Odpowiedzi na wszystkie pytania (Koszalin). Aporię przekreślających się wzajemnie TAK/NIE włączył wcześniej do zaangażowanej politycznie, a zarazem strukturalnej, opartej na animacji pracy wideo Dogłębne studia na temat zjednoczenia Niemiec (1990). Na strategii uwspólniania radykalnych doświadczeń zbudowany został performance GO (wspólnie z Wojciechem Zamiarą), wykonany w czasie warsztatów artystycznych w Skokach koło Poznania w roku 1990 (nawiązujący tytułem do wywodzącej się ze starożytnych Chin gry). Zachowany materiał filmowy, prezentowany następnie na licznych wystawach sztuki współczesnej ujmuje delikatną wizualnością. Artyści oddaleni od siebie w antytetycznym układzie, połączeni horyzontalną, przezroczystą foliową tubą (ok. 4 m) oddychali we wspólnej przestrzeni, tworząc „obieg zamknięty”. Każdy kolejny oddech obu „Graczy” skracał możliwość ich „przeżycia”, jednak nie przerywali performansu. W 1990 r. na zaproszenie Calle Flygare w Sztokholmie zrealizował trzy intermedialne scenografie do spektakli. W 1991 r. współtworzył międzynarodowy festiwalReal Time Story Telling: A Performance-Art Festival in the Context of International Networks, wydarzenie, którego kuratorem głównym był Jan Świdziński, i zrealizowane zostało w sopockim BWA, ponadto na terenie Gdańska w Galeriach: Wyspa oraz Galerii Pracowni C14.

Od 1992 r. w gdańskiej Uczelni organizował Pracownię Multimedialną, którą prowadził przez kilkanaście lat w ścisłej współpracy z Wojciechem Zamiarą. Wśród późniejszych asystentów pojawili się m.in. Anna Królikiewicz, Mateusz Pęk, czy Julia Kul. W l. 1993-1994 pełnił funkcję Prorektora gdańskiej PWSSP, następnie do roku 1999 był Dziekanem Wydziału Malarstwa i Grafiki. W roku 2000 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Do 2010 r. zajęcia intermedialne realizował na Wydziale Malarstwa. Od roku akademickiego 2010/2011 współtworzył Katedrę Intermediów Wydziału Rzeźby, przekształconego następnie w Wydział Rzeźby i Intermediów ASP. Do 2015 r. był promotorem wielu dyplomów i aneksów intermedialnych, ponadto autorem tekstów recenzji, zamawianych także przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. W l. 1999-2012 zasilał kadrę Instytutu Sztuk Pięknych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie na stanowisku kierownika III Pracowni Katedry Malarstwa i Rysunku.

Ważnymi dokonaniami Witosława Czerwonki były także działania kuratorskie, zwłaszcza te, wspierające widoczność młodej sceny artystycznej – w tym organizacja wystaw społeczności Nieistniejącej Pracowni PI w Galerii Arsenał w Białymstoku, Galerii na Ostrowiu, BWA w Zielonej Górze np. Niezgoda (1990) na zaproszenie Wojciecha Kozłowskiego, gdzie poznał także Leszka Krutulskiego, w BWA w Jeleniej Górze czy w galerii wyższej uczelni artystycznej w Kassel (1993). Wielokrotnie brał udział w zbiorowych projektach oddolnych organizowanych przez Gerharda Blum-Kwiatkowskiego w Hünfeld, rekomendując do nich także grono artystyczne młodszego pokolenia. Współpracował z osobowościami kuratorstwa sztuki najnowszej: Józefem Robakowskim, Jolantą Ciesielską oraz m.in. Moniką Szewczyk, Danutą Ćwirko-Godycką, Andrzejem Ciesielskim, Andrzejem Mroczkiem, Ewą Zarzycką, Grzegorzem Klamanem, Stanisławem Wolskim, Mariem Rogulskim i in. Wspierał działania gościnnej pracowni intermedialnej, prowadzonej przez Roberta Knutha w gdańskiej PWSSP w l. 1993-1994. Ważnym aspektem praktyki filmowej Czerwonki były także przemyślane formalnie dokumentacje działań innych artystów bądź problemowych wystaw, by przypomnieć Otwarcie Galerii Wyspa (1989), Perseweracja mistyczna i róża (m.in. z Ciszą Krzysztofa Malca, instalacjami Jacka Staniszewskiego, Zbigniewa Libery, Roberta Rumasa, Barbary Konopki, Jacka Markiewicza, Katarzyny Kozyry, artystów zaproszonych przez kuratora Ryszarda Ziarkiewicza, 1992); Jubileusz Totartu (1994); gościnne wykłady Leszka Brogowskego, Zbigniewa Libery, Włodzimierza Borowskiego w PGS, wystawy Włodzimierza Borowskiego, Józefa Robakowskiego, etc., etc., w ostatnich latach także zdarzenia w gdańskiej Galerii Spiż 7 Marka Rogulskiego (np. Rozwój. Między genami a memami. Technologia myślenia, 2013) czy Międzynarodowe Festiwale Sztuki Efemerycznej w Sokołowsku.

W 2000 r., w ramach międzynarodowej wystawy Konstrukcja w procesie pod hasłem Ta Ziemia jest kwiatem w bydgoskim hipermarkecie Geant wprowadził do odindywidualizowanej przestrzeni „totalnej komercji” tryptyk medytacyjnych wiedoautoportretów pt. Trzy sny – z obrazami bezwiednego snu artysty, widokami ziemi uwolnionej z jakichkolwiek znaków, „zwykłe” górskie wschody i zachody słońca, stanowiły antytezę narracji celowości i władzy pieniądza.

Był niekwestionowanym autorytetem w dziedzinie sztuki intermedialnej i pedagogiki nowych mediów, współtworzył wielokrotnie grona jurorskie i eksperckie w tych dziedzinach, by wzmiankować współpracę z międzynarodowymi projektami WRO Center we Wrocławiu (kuratorzy główni Violetta Kutlubasis-Krajewska i Piotr Krajewski), czy międzynarodowym festiwalem IN OUT w CSW Łaźnia w Gdańsku (kuratorka Jolanta Woszczenko). Witosław Czerwonka przeszedł ewolucję od sztuki post-konceptualnej (m.in. cykl Przestrzenie przenośne do 1988) przez postmodernistyczną do metahumanistycznej, m.in. do praktyki wideoopukiwania [wideo „odciski” przestrzeni]. W XXI w. rozwijał zagadnienia Błądzenia losowego z kamerą wg wcześniej przygotowanych partytur, przypominających nieco ugeometrycznione kwiaty, wracając do zasady nieoznaczoności Heisenberga, którą interesował się od lat 70. XX w.

29 lipca 2015 r. prof. Witosław Czerwonka zmarł w szpitalu, w trakcie przeprowadzanej radioterapii. Od tego czasu realizowane są różnorodne inicjatywy dedykowane pamięci jego twórczości i progresywnej pedagogice.

[1] Witosław Czerwonka, O uchyleniu drzwi. Opowieść o początkach, krótkim życiu gdańskich galerii autorskich GN, AUT i sopockiej OUT, realiach artystycznej wymiany w końcu lat 70. i posierpniowej euforii oraz roli przyjaźni i konieczności samoorganizacji w trudnym czasie stanu wojennego − wykład dla Muzeum Narodowego w Gdańsku, z okazji wystawy Józef Robakowski. Istota idei. Kuratorka wystawy i spotkań towarzyszących: Maria Szymańska-Korejwo, 2 listopada 2012, kamera: Marek Zygmunt: https://www.youtube.com/watch?v=Zfuv1xGYLcA. [2] Witosław Czerwonka, To tylko światło / It’s only Light, kat. wyst., red. Anna Włodarska, Sopot 2012. [3] Kinga Jarocka, Pracownie Witosława Czerwonki – w stronę kształcenia intermedialnego, w: Sztuka Transformacji, Wątki Gdańskie, red. Aleksandra Grzonkowska, Maksymilian Wroniszewski, Gdańsk 2025, s. 27-45.

WYSTAWY (wybór)

indywidualne

• 1969 – Monotypia, Dom Studencki Mewa, Sopot
• 1973 – Witosław Czerwonka, Gdynia
• 1974 – Płaska przestrzeń, Galeria GTPS, Gdańsk
• 1975 – Płaska przestrzeń II, Galeria EL, Elbląg
• 1976 – 44 Obrazy, Stocznia Gdańsk
• 1979 – Punkt wyjścia, Galeria GN, Gdańsk
• 1980 – Rysunek autonomiczny, Galeria Foto-Medium-Art, Wrocław
• 1983 – Maszynopisanie, Galeria Wymiany, Łódź
• 1984 – Listy z Gdańska i inne, Galeria ON, Poznań + performance Zapis równoległy
• 1984 – Rysunek anonimowy, Galeria BWA, Lublin
• 1985/1986 – Witosław Czerwonka – wystawa i performance, Galerie / Libraire / Edition l’Ollave, Lyon, Francja
• 1987 – Witosław Czerwonka. Lina – a line : 1982/87, BWA, Sopot
• 1988 – Przestrzeń Przenośna [Sopot w Łodzi], IV Galeria Wschodnia, Łódź
• 1988 – Przestrzeń Przenośna, [Łódź we Wrocławiu], Galeria na Ostrowie, Wrocław
• 1988 – Przestrzeń Przenośna, [Wrocław w Zielonej Górze], Galeria PO,, Zielona Góra
• 1988- Przestrzeń Przenośna, [Zielona Góra w Karlinie], Spichrz, Karlin
• 1991 – Kilimandżaro, Pracownia Chwilowa, Konin
• 1991 – Pokaz sentymentalny, Galeria Arsenał, Białystok
• 1994 – Witosław Czerwonka: 87.15' Ulubiony kąt, Galeria Moje Archiwum, Koszalin
• 1995 – Videolustro sentymentalne, Pracownia Chwilowa, Konin
• 1995 – Per pedes ad astra, Galeria Wyspa, Gdańsk
• 1995 – Oko w oko, Galeria Na Piętrze, Toruń
• 1999 – O braku symetrii, Państwowa Galeria Sztuki, Sopot
• 2000 – O braku symetrii 2, Galeria BWA, Zielona Góra
• 2008 – Kilka obrazów dla Wschodniej, Galeria Wschodnia, Łódź
• 2009 – Performance, Mózg, Bydgoszcz
• 2012 – To tylko światło, Państwowa Galeria Sztuki, Sopot
• 2013 – Witosław Czerwonka, Źródła, CSW Łaźnia 2, Gdańsk
• 2013 – Witosław Czerwonka Błądzenie losowe/ Random Walk, przestrzeń miasta w ramach festiwalu „Narracje 7” Nowy Port, Gdańsk
• 2013-2014 – Witosław Czerwonka Trzy sny – Tri snas, Culture Communication Center, Kłajpeda, Litwa
• 2014 – Witosław Czerwonka, Tri Snas, Three Dreams, Baltic Branch of the National Centre for Contemporary Arts, Kaliningrad, Rosja
• 2015-2016 – Luźne strzępki, Galeria Pionova, Gdańsk
• 2015-2016 – Witosław Czerwonka – Błądzenie losowe / Random Wandering, Galeria Wschodnia, Łódź, współpraca Fundacja In Search Of…

zbiorowe

• 1973 – Grafika gdańska, Muzeum Miejskie, Kalmar, Szwecja
• 1974 – Międzynarodowe Triennale Rysunku, Muzeum Architektury, Wrocław
• 1974 – 18 Grafików z Gdańska, Galeria H. Andersza, Malmo, Szwecja
• 1974 – Młode malarstwo, rzeźba, grafika, – ogólnopolska wystawa, Galeria BWA, Sopot
• 1974 – VII Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Zamek Książąt Pomorskich, Szczecin
• 1974 – Bielska Jesień 74, Galeria BWA, Bielsko Biała
• 1975 – II Konkurs im. J. Spychalskiego, Galeria Arsenał, Poznań
• 1975 – Bielska Jesień 75, Galeria BWA, Bielsko Biała
• 1975 – Biennale Sztuki Gdańskiej, Galeria BWA, Sopot
• 1976 – III Konkurs im. J. Spychalskiego, Galeria Arsenał, Poznań
• 1976 – VIII Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Zamek Książąt Pomorskich, Szczecin
• 1976 – Młode malarstwo, rzeźba, grafika, Galeria BWA, Sopot
• 1976 – Bielska Jesień 76, Galeria BWA, Bielsko Biała
• 1977 – Malarstwo gdańskie, Muzeum Miejskie, Kiel, Niemcy
• 1977 – II Biennale Plakatu, Muzeum Plakatu, Lahti, Finlandia
• 1977 – Postawy, Galeria Awangarda, Wrocław
• 1977 – Biennale Sztuki Gdańskiej, Galeria BWA, Sopot
• 1977 – Bielska Jesień 77, Galeria BWA, Bielsko Biała
• 1978 – Sztynort, Galeria TPSP, Warszawa
• 1978 – Prezentacje, Galeria BWA, Sopot
• 1978 – Międzynarodowe Triennale Rysunku, Muzeum Architektury, Wrocław
• 1978 – Granice I, Galeria AUT, Gdańsk
• 1978 – Ogólnopolskie Biennale Sztuki Młodych, Galeria BWA, Sopot
• 1978 – IX Festiwal Malarstwa Polskiego, Zamek Książąt Pomorskich, Szczecin
• 1979 – Systemy, Galeria AUT, Gdańsk
• 1979 – Sztuka z Gdańska, Rathaus, Bremen, Niemcy
• 1979 – Porównania VIII, Galeria BWA, Sopot
• 1980 – Konfrontacje, Galeria BWA, Gorzów Wielkopolski
• 1980 – Poszukiwania 79, Galeria BWA, Bydgoszcz
• 1980 – Linia, Dom Plenerowy, Osieki
• 1980 – Spotkania Artystów i Teoretyków w Osiekach, Dom Plenerowy, Osieki
• 1980 – Wystawa im. Waldemara Cwynarskiego, Galeria BWA, Wrocław
• 1981 – 70-80 Nowe zjawiska w sztuce polskiej lat siedemdziesiątych, Galeria BWA, Sopot
• 1981 – Międzynarodowe Triennale Rysunku, Muzeum Architektury, Wrocław
• 1981 – Spotkania Artystów i Teoretyków w Osiekach, Dom Plenerowy, Osieki
• 1983 – Jeunesse Expression, Paryż, Francja
• 1983 – Niech żyje sztuka, Spotkanie artystów niezależnych, Łódź
• 1984 – Warsztaty artystyczne, Dom Plenerowy, Skoki koło Poznania
• 1984 – Bez hasła, Kolęda artystyczna, Spotkanie artystów niezależnych, Koszalin
• 1985 – I Biennale Sztuki Nowej, Galeria BWA, Zielona Góra
• 1986 – Papier, Galeria 85, Gdańsk
• 1986 – Światło ciszy, Stowarzyszenie Twórców Kultury, Łódź
• 1986 – Artyści własnych dróg, Dom Plenerowy, Skoki koło Poznania
• 1987 – Konfrontacje, Galeria EL, Elbląg
• 1988 – Zapraszam do pracy, KOK, Karlino
• 1988 – Wczoraj i dziś, Galeria BWA, Sopot
• 1989 – Plener w Pracowni Chwilowej w Koninie
• 1989 – Warsztaty Artystyczne, Dom Plenerowy, Skoki koło Poznania
• 1989 – Sztuka jako gest prywatny, Galeria BWA, Koszalin
• 1990 – Niezgoda, Galeria „PO” – BWA, Zielona Góra [udział i pełnienie funkcji kuratora]
• 1990 – Warsztaty Artystyczne, Dom Plenerowy, Skoki koło Poznania
• 1991 – WRO’91 Ośrodek Grotowskiego, Wrocław
• 1991 – Polish Video in the Eighties, Teatr Mandala, Kraków
• 1991 – Warsztaty Artystyczne, Dom Plenerowy, Skoki koło Poznania [performance GO Witosław Czerwonka + Wojciech Zamiara]
• 1991 – Real Time Story Telling: A Performance-Art Festival in the Context of International Networks, BWA Sopot; Wyspa, Gdańsk; C14 Gdańsk
• 1992 – Elektryczny Pastuch, w ramach Gdańskich Dni Niezależnych, Państwowa Galeria Sztuki, Sopot
• 1992 – II Spotkania Sztuki Aktywnej, Galeria BWA, Konin
• 1993 – K-18 Energetische Konstruktion, Galeria K-18, Kassel, Niemcy
• 1993 – WRO’93, Ośrodek Grotowskiego, Wrocław
• 1993 – Film & Video in Poland, Kopenhagen, Dania
• 1993 – Central European AV Media, Graz, Austria
• 1994 – Odpowiedzi na wszystkie pytania, Delikatessen Avantgarde, Gdańsk
• 1994 – Konzeption PL, Turm – Kunstverein Greven, Niemcy
• 1994 – Midnight Shakespeare, Delikatessen Avantgarde, Gdańsk
• 1994 – Videoprzestrzenie, PGS, Sopot
• 1994 – Video – Instalacje – Performance (VIP), Muzeum Sztuki, Łódź
• 1994 – Utrata tchu, Galeria BWA, Ustka
• 1994 – Video – Instalacje – Performance (VIP), Muzeum Narodowe, Poznań
• 1995 – Białko, Muzeum Artystów, Łódź [udział i funkcja kuratora]
• 1995 – Sztuka Pomorza po 1945, Zamek Książąt Pomorskich, Szczecin
• 1995 – Dazwischen, Künstlerhaus, Ulm, Niemcy
• 1996 – ESA 1 (Europejskie Spotkania Artystów i Teoretyków), Borne Sulinowo
• 1996 – ME TE LE, Galeria Działań, Warszawa
• 1996 – Sytuacje do kamery, Galeria Moje Archiwum, Koszalin
• 1997 – ESA 2, (Europejskie Spotkania Artystów i Teoretyków), Borne Sulinowo
• 1997 – Nieistniejąca Pracownia, Galeria Arsenał, Białystok [udział i funkcja kuratora]
• 1997 – I Salon Sztuki Video, Stara Gazownia, Sopot
• 1997 – Przez Białystok, Galeria Arsenał, Białystok
• 1997 – Potęga Malarstwa, Galeria Moje Archiwum, Koszalin
• 1998 – ESA 3, (Europejskie Spotkania Artystów i Teoretyków) Borne Sulinowo
• 1998 – Rysunek, Galeria Nowa Oficyna, Gdańsk
• 1998 – Czerwonka, Haras, Ostrogórski, Galeria Nowa Oficyna, Gdańsk
• 1999 – Public Relations, Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia, Gdańsk
• 2000 – VII Konstrukcja w procesie, Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego oraz wideoinstalacja w GEANT, Bydgoszcz
• 2000 – Sztuka i edukacja, BWA, Olsztyn
• 2000 – Imagia Art. Video, Cotton Club & British Council, Gdańsk
• 2000 – Wokół Wielkiej Góry, BWA, Jelenia Góra
• 2001 – Performance Akcje Video, WDK, Olsztyn
• 2001 – Święto ulicy Obrońców Westerplatte, Sopot
• 2002 – Wizja lokalna, Galeria 78, Gdynia
• 2005 – Tradycja i współczesność, Muzeum Narodowe, Gdańsk
• 2006 – Znaki czasu, Muzeum Narodowe, Gdańsk
• 2006 – Mentality czyli coś z niczego, Łódź Art Center, Łódź
• 2006 – Polska sztuka video, Centrum Sztuki Patio, Łódź
• 2008 – Próba czasu, Galeria Jesionowa 4/3, Gdańsk
• 2008 – Muzeum Gry, Muzeum Narodowe, Szczecin; Muzeum Okręgowe, Koszalin
• 20082009 – Republika Bananowa. Ekspresja lat 80., BWA Zamek Książ; Ośrodek Sztuki i Kultury, Wrocław; Galeria BWA Arsenał, Białystok; CSW Łaźnia, Gdańsk
• 2009 – Republica bananieră : expresia anilor '80 / The banana republic : the expression of the 1980s, Muzeum Narodowe Sztuki Współczesnej Bukareszt, Rumunia; Instytut Polski, Budapeszt, Węgry
• 2009 – Muzeum Gry, Galeria Wozownia, Toruń
• 2009 – Ikony zwycięstwa, Uniwersytet Humboldtów, Berlin, Niemcy
• 2009 – Dokumentacja sztuki w zapisie wideo i obiekcie, Galeria Wschodnia, Łódź
• 2009 – Ukryta dekada, Muzeum Narodowe, Wrocław
• 2009 – V Mózg Festiwal, Klub Mózg, Bydgoszcz
• 2010 – Ukryta dekada, Bunkier Sztuki, Kraków
• 2010 – Sztuka przybywa do Gdańska aby umrzeć, Galeria Jesionowa 4/3 , Gdańsk
• 2010 – Ukryta dekada, Arsenał, Poznań
• 2010 – Metasurvival, DT NEPTUN, w ramach Festiwalu Grassomania, GGM, Gdańsk
• 2010 – Oh no, not sex and death again!, PGS, Sopot
• 2010-2011- Resistance, PGS, Sopot
• 2011 – 100 lecie ZPAP, PGS, Sopot
• 2011 – Resistance, Galeria Nowych Mediów ASP, Warszawa
• 2011 – Poza postmodernizm, Galeria SPIŻ 7, Gdańsk
• 2011 – Konteksty, I Festiwal Sztuki Efemerycznej, Fundacja In Situ, Sokołowsko
• 2011 – I Wystawa Członkowska Stowarzyszenia Sztuka i Dokumentacja, Galeria Wschodnia, Łódź
• 2011 – Abbau des Eisenen Vorhangs ein, Kühlhaus, Berlin, Niemcy
• 2012 – Mit i Melancholia, Muzeum Nowoczesne, Wrocław; Galeria BWA, Bielsko Biała
• 2012 – VON HIEEER AUS ?, Galeria SPIŻ, Gdańsk
• 2012 – Pod osłoną sztuki, Galeria Pionowa, Gdańsk
• 2012 – Przed burzą, Galeria Obora, Radzimowice
• 2012 – Mit i melancholia, Galeria BWA, Jelenia Góra
• 2013 – Nauczyciele – Sokrates u Duchampa, Instytut Sztuki Wyspa, Gdańsk
• 2013 – Live Galleries. Wschodnia Gallery, Exchange Gallery. Łódź Networks Since 1978, Maerz Kunstlervereinigung, Linz, Austria
• 2013 – Narracje 5, Nowy Port, Gdańsk
• 2014 – Kształty w strefach znaczeń, IKM, Gdańsk
• 2015 – Imago Mundi, Rzym, Prato i inne miasta w Europie
• 2015 – Przemytnicy. Narracje 7, Nowy Port, Gdańsk
• 2015 – Metafora i rzeczywistość. Wystawa z okazji jubileuszu 70-lecia Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, ASP, Gdańsk
• 2016 – Fête funèbre, Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku. Zbrojownia Sztuki, Gdańsk
• 2017- Wideoopukiwanie – wystawa dedykowana Witosławowi Czerwonce, Instytut Cybernetyki Sztuki, Gdańsk
• 2018 – Nieistniejąca Pracownia Witosława Czerwonki, Zbrojownia Sztuki ASP, Gdańsk
• 2018 – Bezinteresowność jest skupieniem – wystawa sztuki współczesnej i konferencja naukowa pamięci Witosława Czerwonki, Duża Aula ASP, Gdańsk
• 2018 – Plusy i minusy. O elektrowni białostockiej, Galeria Arsenał, Białystok
• 2019 – KONSTRUKCJA KĄT KONTRAST, Instytut Cybernetyki Sztuki, Gdańsk
• 2019 – ZOOM na lata 70., Gdańska Galeria Fotografii. Muzeum Narodowe, Gdańsk
• 2022 – Obrazy i dźwięki. Gnuśne lata 80, Galeria RE: MEDIUM, Łódź
• 2024 – Przestrzeń jest dla mnie Osobą. Wanda Czełkowska & All, Historyczna Pracownia Sztuki Konceptualnej, Warszawa
• 2024 – Dialekty modalności, z cyklu wystaw ART AFTER PSYCHO – SOCIOLOGY, Instytut Cybernetyki Sztuki, Gdańsk
• 2024-2025 – Przez dziurkę od klucza, CSW Łaźnia 2, Gdańsk
• 2025 – 300 LIVRES D’ARTISTE – collection Enseigne des Oudin et Invites, Paryż, Francja
• 2025-2026 – THROUGH THE KEYHOLE / Przez dziurkę od klucza, Het Archiefe Artspace, Rotterdam, Holandia

Nagrody i odznaczenia

• 1975 – Wyróżnienie na Ogólnopolskiej Wystawie Malarstwa „Bielska Jesień’75”
• 1976 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki oraz Nagroda Rektora PWSSP w Gdańsku
• 1976 – Nagroda za najlepszy plakat polityczny
• 1977 – Nagroda Rektora PWSSP w Gdańsku
• 1978 – Nagroda Rektora PWSSP w Gdańsku
• 1979 – Nagroda Dyrektora Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Miejskiego w Gdańsku
• 1980 – Nagroda Rektora PWSSP w Gdańsku
• 1983 – Nagroda Rektora PWSSP w Gdańsku za zasługi dla dobra uczelni w szczególności za realizację wystawy „Dyplom 1982”
• 1988 – Nagroda Rektora PWSSP w Gdańsku
• 1991 – Nagroda II stopnia Rektora PWSSP w Gdańsku
• 1991 – Nagroda I stopnia Rektora PWSSP w Gdańsku – zespołowa
• 1993 – Nagroda I stopnia Rektora PWSSP w Gdańsku
• 1994 – Nagroda I stopnia Rektora PWSSP w Gdańsku – zespołowa
• 2012 – Nagroda I stopnia Rektora ASP w Gdańsku

Źródła

Archiwum ASP w Gdańsku.

Archiwum Muzeum Sztuki w Łodzi.

Archiwum Działu Dokumentacji Zachęty Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie.

Punkt wyjścia – Witosław Czerwonka, red. Leszek Brogowski, Galeria GN, Gdańsk 1979.

Leszek Brogowski, Witosław Czerwonka, Problemy obrazu i obrazowania , Sopot 1989.

Roman Bromboszcz, Zapis, powtórzenie i rekurencje- Witosław Czerwonka, Gdańsk 2018.

Jolanta Ciesielska, „Od archeologii odwrotnej do postmodernizmu. Co to jest nowa szkoła gdańska?,” w Kolekcja / Collection, „Wyspa” Galeria-Pracownia,  Gdańsk 1994.

Jolanta Ciesielska, Bezinteresowność jest skupieniem – Witosław Czerwonka, „Artluk” 2018, nr 1, s. 54-57.

Jolanta Ciesielska, Witosław Czerwonka. Trzy sny, Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia, Gdańsk 2013.

Witosław Czerwonka, O uchyleniu drzwi. Opowieść o początkach, krótkim życiu gdańskich galerii autorskich GN, AUT i sopockiej OUT, realiach artystycznej wymiany w końcu lat 70. i posierpniowej euforii oraz roli przyjaźni i konieczności samoorganizacji w trudnym czasie stanu wojennego − wykład dla Muzeum Narodowego w Gdańsku, z okazji wystawy Józef Robakowski. Istota idei. Kuratorka wystawy i spotkań towarzyszących: Maria Szymańska-Korejwo, 2 listopada 2012, kamera: Marek Zygmunt, dostęp 15.04.2026 https://youtu.be/YH2M5piKLKs

Dorota Grubba-Thiede, Emanacja utajnionych marzeń ludzkości o świecie niepodlegającym naciskom przemocy* [*Witosław Czerwonka], w: Kultura materialna i jej symboliczne aspekty, red. Bogna Łakomska, Gdańsk 2019, s. 50-69.

Dorota Grubba-Thiede, „Zapis równoległy” – przyczynek do badań nad twórczością i pedagogiką Andrzeja Wojciechowskiego oraz Witosława Czerwonki po 1981 r., w: Sztuka polska na Ziemiach Zachodnich i Północnych od 1981 r. do współczesności, red. Anna Markowska, K. Relig-Posłuszny, „Pamiętnik Sztuk Pięknych”, 2019, tom XIV, s .27-41.

Sztuka Transformacji, Wątki Gdańskie, red. Aleksandra Grzonkowska, Maksymilian Wroniszewski, Gdańsk 2025.

Łukasz Guzek, Rekonstrukcja sztuki akcji w Polsce, Warszawa – Toruń 2017.

Małgorzata Jankowska, Wideo, widoeinstalacja, wideoperformance w Polsce w latach 1973-1994, Warszawa 2004.

Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku 1945-2005, Tradycja i współczesność, red. W. Zmorzyński, katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Gdańsku, Gdańsk 2005.

Leszek Krutulski, Małgorzata Dobke-Krutulska, Witosław Czerwonka, w: „Konteksty Antropologia Kultury – Etnografia – Sztuka” 2017 nr 4 (319), s. 279.

Znajomi znad morza, Gdańsk – Szczecin, red. Małgorzata Kaźmierczak, Patrycja Ryłko, Anna Witkowska, Gdańska Galeria Miejska, ASP w Gdańsku, AS w Szczecinie, Gdańsk 2016.

Metafora i rzeczywistość. Wystawa z okazji jubileuszu 70-lecia Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, red. Roman Gajewski, Gdańsk 2015.

Daniel Muzyczuk, Jadwiga Charzyńska, POD PRYSZNICEM SZTUKI – Witosław Czerwonka – Piramida – Zmyślone Historie, CSW Łaźnia Gdańsk 2010, dostęp 16.04.2026 https://www.laznia.pl/wydarzenia/pod-prysznicem-sztuki-witoslaw-czerwonka-piramida-zmyslone-historie-524/

Agata Olszewska, Zobacz „Nieistniejącą pracownię”. Nowa wystawa poświęcona wybitnemu profesorowi ASP, „Wiadomości Urzędu Miejskiego w Gdańsku” 22.02.2018, dostęp 16.04.2026 https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Nieistniejaca-pracownia-Witoslawa-Czerwonki-w-Zbrojowni-Sztuki-nowa-wystawa-poswiecona-wybitnemu-profesorowi-ASP,a,102398

Witosław Czerwonka, Nieistniejąca – Istniejąca Pracownia Intermedialna (od prehistorii po dzień dzisiejszy), w: Katedra Intermediów Wydział Rzeźby ASP w Gdańsku, red. Bogna Burska, Anna Włodarska, Gdańsk 2012, s. 14-22.

Witosław Czerwonka. Luźne strzępki/ Loose Scraps, red. Jolanta Ciesielska, Gdańsk 2016.

Witosław Czerwonka – o braku symetrii/ On the lack of Symmetry,  red. Jolanta Ciesielska, Danuta Ćwirko-Godycka, Sopot 1999.

Witosław Czerwonka To tylko światło, red. Anna Włodarska, PGS, Sopot 2012.

Zofia Watrak, Wybory i przemilczenia. Od Szkoły Sopockiej do Nowej Szkoły Gdańskiej, Gdańsk 2001.

Zofia Watrak, Witosław Czerwonka. Lina – a line : 1982/87,  Galeria BWA, Sopot 1987.

Zofia Watrak, Style, formy, strategie. Zapisane w pamięci, Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku, Gdańsk 2025.

Maksymilian Wroniszewski, Wyspa i Pracownia PI: postawy, idee, pole odziaływania (lata 90.). Wokół „nowej szkoły gdańskiej’, „Akademia w mieście” 2019, nr 4, s. 22-39.

Małgorzaty Żerwe, Z cyklu audycji „Artyści”: Małgorzata Żerwe, Jolanta Ciesielska, Wojciech Zamiara, Jerzy Ostrogórski, „Witosław Czerwonka – Luźne Strzępki”, Radio Gdańsk: 29.10.2015, dostęp 16.04.2026 https://radiogdansk.pl/audycje/manufaktura-reportazu/2015/10/29/witoslaw-czerwonka-luzne-strzepki/

Oprac. Dorota Grubba-Thiede

Red. Anna Polańska