Historia utkana w Gdańskim Gobelinie Morskim

Gobelin „Dar Pomorza”, 1976-1979, 300 x 500 cm, wł. Akademia Morska (obecnie Uniwersytet Morki) w Gdyni.

Historia utkana w Gdańskim Gobelinie Morskim

„Po raz pierwszy w historii naszej sztuki (…) upamiętnia się w formie tak znakomitej, tematykę morską. Dzieło to na pewno zaznaczy się chlubnie w historii twórczości artystycznej, poświęconej sprawom morza”.

Data: 22 maja 1979 roku [1976-1979]
Miejsce: Wyższa Szkoła Morska w Gdyni (obecnie Uniwersytet Morski w Gdyni)

Ślad: Gobelin „Dar Pomorza”
Twórca: projekt – Jacek Żuławski i Józefa Wnukowa ; realizacja – Zespół Pracowni Tkaniny Artystycznej PWSSP w Gdańsku

Ślad

W swoim artykule Gdański Gobelin Morski do kwartalnika „Nautologia” 2013, nr 150, s. 14, Daniel Duda [w latach 1972-1981 rektor WSM w Gdyni] pisze – W czasie jednej z podróży napotkałem profesora Władysława Jackowskiego [Jackiewicza – M.S.], rektora Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku i tak w długiej korytarzowej rozmowie profesor oznajmił, że szuka jakiejś większej pracy dla Zakładu Tkanin.

Zapytałem niewiele się namyślając, czy możliwe jest uhonorowanie wydarzenia jakim było zwycięstwo „Daru Pomorza” w 1972 roku. Oczywiście, usłyszałem, dalej profesor powiedział, że główne koszty to materiały. Zadanie ujmie się w program prac. Projekt przygotuje PWSSP, nie wymagał on wielu konsultacji, ale praca jak zwykle w tym okresie, z braku odpowiednich materiałów, farb, długiej technologii przygotowania wełny, nie przebiegała tak jak planowaliśmy, ale podążała znacznymi krokami. Wspólnie z profesorem Władysławem Jackowskim [Jackiewiczem – M.S.] zdecydowaliśmy utrwalić zwycięstwo „Daru” w „Operacji Żagiel ‘72” i jego komendanta Kazimierza Jurkiewicza w dziele równie szczególnym, bo w arrasie, nazywanym oponą. Na morskiej mapie, formatu trzy na pięć metrów, utkanej z kolorowej wełny, pokazane są żaglowce w momencie walki u przylądka Skagen, jest bóg mórz z nimfami i wiatry przychylne „Darowi Pomorza”. Autorem tego pięknego obrazu, pełnego barwy, fantazji i realistycznej prawdy jest Jacek Żuławski, niestety w czasie odbioru dzieła ten wybitny w dziedzinie malarstwa architektonicznego, grafik, taternik żeglarz, twórca barwnego wystroju Ratusza Głównego Miasta w Gdańsku i polichromii sali Białej Ratusza oraz wieloletni wykładowca w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku już nie żył, ale zdążył wykonać ogólny projekt dzieła i rozrysować w zamierzonej wielkości [300-490 cm] jego połowę. Dalszy etap pracy przejęła profesor Józefa Wnukowa i ona też doprowadziła do końca prace projektowe i z pomocą tkaczy, wśród których był znakomity Józef Miętki, pracownicy etatowi i studenci, zrealizowała zamierzenia profesora Jacka Żuławskiego.

Realizatorem dzieła był Zakład Tkanin tej Uczelni, prowadzony przez prof. Janinę [Józefę – M.S.] Wnukową [malarka, profesor, współzałożycielka Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych], współtwórczynię upiększania miasta Gdańska zwróconego po drugiej wojnie światowej życiu. Wykonują dzieło z benedyktyńską dokładnością:

– Józef Miętki, malarz i znawca tkactwa klasycznego,

– Panie o złotych palcach i oczach: Elżbieta Zdrowowicz, Grażyna Szuchnik.

– Janina Basty, fenomen w dziedzinie wyczucia barw, a jest tych odcieni do utrwalenia w wełnie ponad trzysta.

Pracę nad gdańskim arrasem zaczęto w marcu 1976 roku, przewidując ukończenie dzieła w listopadzie 1978 roku; to mówi o trudnościach i złożoności wielu zagadnień napotykanych w realizacji zamierzenia. W dniu 22 maja 1979 [roku – M.S.] w rektoracie Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych [obecnie Akademia] miała miejsce podniosła uroczystość związana z przekazaniem Wyższej Szkole Morskiej w Gdyni szczególnego Gobelinu. […]

Tak więc Gdański Arras, niezmiernie cenny nabytek Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni, którego umieszczenie przewidywaliśmy w auli uczelni [później nazwanej imienia kpt. ż.w Tadeusza Meisnera], której generalny remont z wielkim wysiłkiem trwał po zniszczeniach wojennych, a przecież należało ją przywrócić do świetności w pełnym historycznym wymiarze okresu międzywojennego, jest wybitnym osiągnięciem twórczym oraz godnym uczczeniem sukcesu i przypadającego w 1980 roku jubileuszu pięćdziesięciu lat pracy „Daru Pomorza” pod polską banderą.

 

Fragment wypowiedzi pochodzi z artykułu – Daniel Duda, Gdański Gobelin Morki, Nautologia” 2013, nr 150, s. 14

 

Gobelin „Dar Pomorza”, 1976-1979, 300 x 500 cm, wł. Akademia Morska (obecnie Uniwersytet Morski) w Gdyni

 

Gobelin „Dar Pomorza” zwany także oponą bo taka jest staropolska nazwa tej techniki tkackiej, został zrealizowany w 563 kolorach.


Oprac. merytoryczne Monika Scharmach

Koordynacja projektu Monika Scharmach